|
نقش آب در دین یهود در باور یهودیان، آب ارزش و اهمیت بسیاری داشته و آب نماد و سمبل پاكی و بیگناهی بوده است. در كهنترین بخش تورات و در باب داستان آفرینش و در سرآغاز تورات چنین آمده است: «در ابتدا خدا آسمانها و زمین را آفرید و زمین تهی و غیرحاصلخیز بود و تاریكی بر روی لجه و روح خدا و سطح آبها را فرا گرفت... پروردگار جهانی بساخت در میان آبها و سپس آبها را جدا كرد. خداوند جهانآفرین گیتی را بساخت و آبهای زیر گیتی را از آبهای بالای آن جدا كرد و چنین شد.... پروردگار امر فرمود آبهای زیر آسمان یكجا گرد آیند تا خشكی پدید آید و چنین شد. خدای جهانآفرین خشكی را زمین نامید و آبهای عظیم، ژرف و فراخ را دریا نام نهاد....» در مجموعه عهد عتیق (كتب شامل تورات و تعدادی از كتب منتسب به دیگر پیامبران و صالحان قوم یهود، مجموعهای به نام عهد عتیق را تشكیل میدهند) در مواردی سخن از آب و باران وجود دارد كه بازنگری آن كمك خوبی برای درك اهمیت و نقش آب در ذهن یهودیان خواهد كرد. اولین بحث از آب در كتاب «آفرینش» آمده است. در این نگرش، جهان در آغاز آفرینش چیزی جز آب نبود و عرش و قدرت الهی بر آب استقرار یافته بود و هستی چیزی جز آب نبود. آسمان نیز حاصل تصمیم الهی بر تقسیم آب بود و آسمان چیزی جز یك سد برای تقسیم آب نیست. دریاها نیز چیزی جز بازتاب تصمیمگیری از سوی خداوند بر گرد آمدن آبهای بخش پایینی سد نیست. زمین نتیجهای است كه از گرد آمدن و تمركز آنها به دست آمده است. در مزامیر در سرود 104 با تفصیل از آب، باران، ابر و چشمهسارها سخن رفته است. در «صحیفه اشعیا» در قطعه 41، خدای ناسیونالیست بنیاسرائیل سر مهر میآید و تصمیم میگیرد نعمت آب را بر آنان عنایت كند. در این مورد میخوانیم: «فقیران و مسكینان آب را میجویند و نمییابند و زبان ایشان از تشنگی خشك میشود، من كه یهوه هستم ایشان را اجابت خواهم نمود، خدای اسرائیل هستم، ایشان را ترك نخواهم كرد. بر تلهای خشك نهرها و در میان وادیها چشمهها جاری خواهم نمود و بیابان را به بركه آب و زمین خشك را به چشمههای آب مبدل خواهم ساخت. در بیابان، سرو آزاد و شطیم و آس و درخت زیتون را خواهم گذاشت و در صحرا صنوبر و كاج و چنار را با هم غرس خواهم نمود» از این قطعه، اهمیت و نقش آب و باران در سرنوشت انسان به خوبی روشن میشود. در اینجا آب و باران به عنوان نشانی از مهر و لطف خدای نژادپرست كه هم زودرنج است و هم علاقهمند به سرنوشت بنیاسرائیل مطرح شده است. اما همین خدای ناسیونالیست وقتی به جنگ دشمنان بنیاسرائیل اقدام میكند از طریق محروم ساختن آنان از آب وارد عمل میشود. خدای بنیاسرائیل زمانی كه از خلافكاریها و گردنكشیهای بنیاسرائیل خسته میشود از آب باران به عنوان ابزاری برای مجازات بهره میگیرد. این نوع بهرهگیریها، بیانگر اهمیت و نقش آب در حیات انسان است. در كتاب «عاموس» نیز مجازات قطع باران و خشك شدن مزارع به علت سرپیچی اسرائیلیان از دادن قربانی در راه خدا یاد شده است. این مجازات در عداد مجازات سنگین دیگری از قبیل از بین رفتن جوانان بنیاسرائیل در جنگها قرار گرفته. از این همطرازی نیز به خوبی اهمیت و نقش آب و باران در زندگی بشر از دیدگاه خدای بنیاسرائیل روشن میشود. یهودیان از آب به عنوان وسیلهای برای حفظ خلوص و پاكی استفاده میكنند. شستن دست قبل از غذا اجباری است. زمانی، غسل كردن در بین یهودیان رایج و اجباری بوده است.
|